Ostatnia prosta po unijne fundusze. Na co mogą liczyć przedsiębiorcy?
Finanse
Rok 2026 to przedostatni rok bieżącej perspektywy finansowej Unii Europejskiej. Jest to też prawdopodobnie ostatni rok z tak dużą liczbą konkursów dostępnych dla przedsiębiorców i ciągle dość obfitymi budżetami poszczególnych instrumentów. Na co więc mogą liczyć firmy jeszcze w tym roku?
Ścieżka SMART
Podstawowym konkursem dla szukających wsparcia dotacyjnego pozostaje Ścieżka SMART. Warto zauważyć, że w tym roku podzielono ją na dwa odrębne typy konkursów – oddzielne dla projektów badawczych oraz inwestycji.
Potrzeby badawcze firm zostaną zaspokojone przez aż pięć konkursów Ścieżki SMART. Dwa nabory dla MŚP (luty-marzec i październik-listopad) zostaną uzupełnione konkursem marcowym, na który niektórzy przestali już liczyć.
Mowa o Ścieżce SMART dla dużych przedsiębiorstw (nabór marzec-maj). Natomiast w okresie wiosennym (kwiecień-czerwiec) i letnio-jesiennym (sierpień-październik) pojawią się dwa konkursy dla projektów konsorcjalnych. Wszystkie będą wspierać prowadzenie prac B+R dotyczących innowacyjnych w skali polskiego rynku rozwiązań.
Projekty inwestycyjne mające na celu zakup maszyn i urządzeń czy budowę hal produkcyjnych będą finansowane wyłącznie w przypadku MŚP. Ten konkurs Ścieżki SMART odbywający się na wiosnę (kwiecień-maj 2026) będzie wspierał wdrożenia wyników prac B+R w celu wprowadzenia do oferty firmy innowacyjnych rozwiązań.
W obu przypadkach nadal możliwe będzie wnioskowanie o finansowanie kosztów w zakresie internacjonalizacji i szkoleń. Możliwość sfinansowania kosztów tzw. zielonych inwestycji i cyfryzacji została przeniesiona do instrumentów pożyczkowych.
STEP
Nadal dostępne są środki w Platformie STEP, która ma na celu opracowanie i rozwój oraz wdrożenia technologii krytycznych w trzech kluczowych sektorach: biotechnologie, technologie cyfrowe i deep-tech oraz czyste i zasobooszczędne technologie.
Projekty mogą dotyczyć zarówno technologii krytycznej, wnoszącej na wewnętrzny rynek UE innowacyjny lub najnowocześniejszy lub przełomowy element o znaczącym potencjale gospodarczym (ścieżka A), jak i służyć ograniczaniu strategicznej zależności Unii Europejskiej (ścieżka B). Nabory dostępne są zarówno dla MŚP, jak i dla dużych przedsiębiorstw i będą odbywać się regularnie w okresie wiosenno-jesiennym.
Efektywność energetyczna i OZE
Do 27 lutego otwarty był nabór na finansowanie działań w zakresie poprawy efektywności energetycznej, w tym na magazyny energii w dużych i średnich przedsiębiorstwach (pożyczka z umorzeniem), do 10 marca można składać wnioski o dofinansowanie na źródła wysokosprawnej kogeneracji (dotacja), a do końca kwietnia na wsparcie projektów OZE w zakresie wytwarzania biometanu lub energii elektrycznej lub cieplnej z biogazu, wraz z opcją budowy magazynu energii (dotacja).
Dodatkowy konkurs na finansowanie poprawy bezpieczeństwa energetycznego poprzez wsparcie
wykorzystania biometanu przez instalacje do produkcji biogazu będzie dostępny na wiosnę z Funduszu Modernizacyjnego (wsparcie dotacyjno-pożyczkowe).
Gospodarka o obiegu zamkniętym
W okresie letnim (czerwiec-lipiec) przedsiębiorcy ze ściany wschodniej będą mogli wnioskować o wsparcie w zakresie wdrożeń, wynikających z wcześniej zatwierdzonych przez PARP modeli biznesowych, dotyczących transformacji Gospodarki Obiegu Zamkniętego.
Konkurs ten umożliwi finansowanie kosztów maszyn i urządzeń, jak i wsparcie budowy hal produkcyjnych bezpośrednio związanych z wprowadzeniem GOZ w przedsiębiorstwie.
Cyfryzacja
Na czerwiec 2026 r. wstępnie planowany jest nabór dla MŚP na dofinansowanie kosztów wdrożenia nowoczesnych technologii cyfrowych w procesach produkcyjnych, automatyzacji procesowej, a także implementacji rozwiązań opartych o big data, sztuczną inteligencję i cyberbezpieczeństwo. Spółki będą mogły kupić gotowe technologie cyfrowe niezbędne do działalności lub też zlecić wykonanie ich na potrzeby spółki.
Przetwórstwo
We wrześniu 2026 r. zaplanowany jest konkurs na inwestycje dla przetwórców rolnych z sektora MŚP. Spółki będą mogły sfinansować m.in.:
- budowę nowych obiektów przetwórczych, magazynowych, czy laboratoryjnych,
- kupno nowych maszyn do przetwarzania, magazynowania, pakowania,
- infrastrukturę pro-środowiskową (oczyszczal-nie, pompy ciepła, magazyny energii).
Dofinansowanie do 60 proc. kosztów projektu, do wysokości 10 mln zł, a także budżet naboru w wysokości ponad 850 mln zł sprawia, że jest to jeden
z ciekawszych instrumentów przewidzianych na rok 2026.
Konkursy regionalne
Wciąż dostępne są pojedyncze konkursy w poszczególnych województwach. W woj. dolnośląskim będzie można np. wnioskować o wsparcie na inwestycje w zakresie instalacji OZE, magazynów energii, termomodernizacji czy poprawy efektywności energetycznej linii produkcyjnych (konkurs do końca marca), a województwo podkarpackie ma zaplanowany konkurs na finansowanie magazynów energii (marzec 2026).
Inne możliwości
Jeszcze w 2026 ruszą pierwsze nabory z Funduszy Norweskich. Bliższe informacje poznamy dopiero po pierwszym kwartale 2026 r., ale już teraz wiadomo, że projekty będą mogły dotyczyć m.in. zielonej przedsiębiorczości i innowacji.
Także na 2026 rok planowane są dwa nowe instrumenty pożyczkowe z umorzeniem:
- na automatyzację i cyfryzację (II-III kwartał 2026),
- na cyfrową i zieloną transformację przedsiębiorstw (czerwiec 2026).
Trwają też prace nad ustawą powołującą Fundusz Bezpieczeństwa i Obronności (FBiO) – nowe źródło finansowania inwestycji związanych z szeroko rozumianym bezpieczeństwem oraz obronnością, obejmujących również projekty o podwójnym, cywilno militarnym zastosowaniu (dual use).
Dzięki FBiO przedsiębiorstwa rozwijające polskie technologie obronne będą mogły ubiegać się o dofinansowanie, co stanowi istotną szansę szczególnie dla firm działających w obszarze przemysłu, technologii oraz cyberbezpieczeństwa.
Podsumowanie
Rok 2026 będzie dla przedsiębiorstw jedną z ostatnich szans na szerokie korzystanie z dostępnych źródeł finansowania przed końcem obecnej perspektywy unijnej. Firmy wciąż mogą realizować ambitne projekty, jednak kluczowe staje się szybkie działanie, dobre przygotowanie i trafny dobór narzędzi wsparcia.
To moment, by maksymalnie wykorzystać dostępne środki i zbudować trwałą przewagę konkurencyjną na kolejne lata.
Autorka: ekspertka Centrum kompetencji funduszy unijnych w Banku Millennium
|
nr 3(263)2026  |
|
